Odkrycia archeologiczne

Odkrycia archeologiczne

 

 

Jaćwingowie

Około VI p.n.e.w okolicy Skomacka, na brzegu dzisiejszego jeziora Orzysz pojawili się prabałtowie , a po wypłyceniu jeziora zbudowali na palach osiedle rzusztowe tzw nawodne .

Z okresu rzymskiego ( początek naszej ery pochodzą liczne groby tzw. kurhany odkryte m. in .w pobliżu wsi Ostrów, Skomack Wielki.) Nasze tereny zamieszkiwali plemione pruskie m.in. Galindowie, Jaćwingowie (VI – XII n.e.) –którzy utrzymywali kontakty handlowe zarówno z południową Europą jak też Rusią,a nawet Arabią .
Tereny jaćwieskie podzielone były na włoście,  teren Skomacka obejmowała tzw. włość Pokima lub  Kimienow.
W centralnym punkcie danej włości znajdował się gród obronny- największym spośród grodów był w Ostrowiu koło Skomacka. Prawdopodobnie mieszkał tam wódz Jaćwingów Skomand.
Jaćwingowie trudnili się głównie rolnictwem, myślictwem rybołustwem prowadząc osiadły tryb życia.Dostępu do ich ziem broniły rzeki, jeziora, bagna. Handlowali głównie woskiem i skórami zwierząt. Czcili bóstwa składając im krwawe ofiary ze zwierząt. Zmarłych palili ,prochy składali do grobu ,niekiedy w urnach. Jaćwingowie podejmowali wyprawy łupieskie m.in. na Rusię , Mazowsze, Podlasie. Konrad Mazowiecki sprowadził rycerzy zakonnych-Krzyżaków  celem pomocy księciu nękanemu przez Prusów i Jaćwingów. Krzyżacy  stworzyli tu własne państwo, zbudowali  zamki krzyżackie. Za czasów krzyżackich okolice Starych Juch przyporządkowane zostały komturstwu w Brandemburgu., od około 1340 r. prokuratorii w Giżycku. W trzynastym wieku przybyli na te tereny jedynie nieliczni osadnicy z Rusi i Mazowsza.Walki wojsk polskich z Zakonem Krzyżackim  doprowadziły kraj do ruiny,   tereny się wyludniły. Krzyżacy postanawili zaludnić opusztoszały kraj. Nadali ziemię osadnikom, zwalnili ich z czynszu, wprowadzili ulgi podatkowe. Osiadła ludność ma słowiańskie korzenie.

Badania archeologiczne w Skomacku W. dotyczyły głównie wykopalisk w Ostrowiu  na cyplu pomiędzy jeziorem Orzysz i jeziorem Wylewy. We wczesnym średniowieczu cypel, na którym znajduje się grodzisko prawdopodobnie był wyspą.

Grodzisko w Ostrowiu było rozkopywane znacznie wcześniej ,już w pierwszej połowie XIX wieku, w okresie tzw. nasilenia amatorskich penetracji stanowisk archeologicznych w Prusach Wschodnich
Filozof i wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego –Krystyn Lach Szyrma wspominał o wykopaliskach w Ostrowiu w 1829 r.(M.J.Hoffmann 2002;16-17)
Grodzisko w Skomacku W. pojawia się na słynnej  mapie Prus Caspara Hennenberger (C. Hennenberger 1576)
Krótkie badania sondażowe w tych okolicach prowadził w sierpniu 1927 r. geolog z Berlina ,prof.Hess von Wirchdorf.
 Prace wykopaliskowe w 1995 r. prowadził Jerzy M.Łapo  . Odkrył fragmenty naczyń ceramicznych w  kurhanie z epoki kamienia. Ciekawostką jest, że na jednym fragmencie naczynia widniała część wizerunku ryby i był to jedyny wizerunek ryby na ceramice z tamtego okresu w całych pradziejach Polski.
120 lat temu niedaleko wioski Skomack Wielki można było zobaczyć pale wystające z zabagnionego brzegu jeziora Orzysz, które były pozostałościami po osadzie sprzed około 2500 lat. Osada z jeziora Orzysz , mimo iż odkryto jeszcze kilkadziesiąt podobnych obiektów stała się najczęściej przytaczanym przykładem mazurskiego osiedla nawodnego.
Panoramę stanowisk archeologicznych nad jeziorem Orzysz przedstawił w 1884 roku profesor królewieckiego uniwersytetu Johannes Heydeck badający relikty osiedla w jeziorze.
Niedawno kompleks osadniczy wczesno-średniowiecznej Jaćwieży – potężnej osady obronnej został gruntownie przebadany w ramach badań archeologicznych „Archeologia Jaćwieży” –Projekt Polska –Norwegia- Nowoczesne Konserwatorstwo-Archeologiczne.
 
Fragment artykułu Łukasza Wieliczko ( z 2015.02.12) : „Mazury: Czy w grodzisku pod Ełkiem mieszkał wódz Jaćwingów?”:
    „…. Przedmioty codziennego użytku z V-VI wieku odnaleźli archeolodzy w Skomacku Wielkim koło Ełku. — Wiemy, że są na tym terenie także materiały wcześniejsze ― mówi nadzorująca prace dr Anna Bitner-Wróblewska. ― Być może już w VII wieku p.n.e. funkcjonowała tam osada obronna.
Skomack Wielki to kopalnia mazurskiej historii. Nie tylko dlatego, że to miejsce urodzenia Michała Kajki, ale także z powodu tego, co kryje się pod ziemiąw okolicach tej wsi w powiecie ełckim. 
— Przybory toaletowe, noże, przęśliki (gliniane elementy wrzeciona — igły hakowe, które przytrzymywały nitkę), liczne ozdoby, części stroju, fragmenty sprzączek, brązowe zapinki do spinania szat... — wylicza dr Anna Bitner-Wróblewskaz Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie, nadzorująca prace archeologiczne w Skomacku. — Znaleźliśmy kilkadziesiąt różnych zabytków z metalu, gliny, a także siedem całych naczyń ceramicznych z V i VI wieku. Te przedmioty są cenne przede wszystkim z chronologiczne punktu widzenia. Pokazują, w jakim czasie ludzie zamieszkiwali te tereny.
Skomack, Skomętno, Skomand?
Archeolodzy pojawili się w Skomacku wiosną ubiegłego roku. Zainteresował ich tzw. ostrów — malowniczo usytuowany pagórek, otoczony jeziorami i bagnami. 
— Takich górek na Mazurach i Suwalszczyźnie jest wiele, ale tutaj dochodziła jeszcze sama nazwa — mówi Anna Bitner-Wróblewska. — Skomack, a także pobliskie Skomętno, mogą sugerować, że miejsca te mają związek z imieniem jednego z jaćwieskich wodzów — Skomanda.
Pieniądze na badania otrzymali w ramach polsko-norweskiej inicjatywy nowoczesnego konserwatorstwa archeologicznego „Archeologia Jaćwieży” i zabrali się do ciężkiej pracy. 
— Musieliśmy zrobić przekop przez wał ziemny grodziska — mówi archeolożka. — To zadanie zwyczajnie trudne fizycznie, bo trzeba było wszystko przekopać, ale pozwoliło ustalić chronologię budowy.
Czy to właśnie w grodzisko w Skomacku należało do Skomanda? Ostrów nie odsłonił jeszcze wszystkich swoich tajemnic. 
— Na razie nie mamy pewności, czy gród w Skomacku był grodem wodzowskim, ale materiał, który tam zebraliśmy, może zawierać kilka niespodzianek. A to przecież dopiero początek badań w tym terenie — mówi archeolożka.
Badania już teraz pokazały jednak, że „górka” kryje wiele tajemnic. Dawny gród bałtyjski z X wieku zamieszkiwali najprawdopodobniej Jaćwingowie. U jego podnóża jeszcze wcześniej, bo w V-VI wieku istniała osada. To właśnie tam znaleziono przedmioty codziennego użytku, świadczące o „gościnności” Jaćwingów…”. 
Ta strona może korzystać z Cookies.
Ta strona może wykorzystywać pliki Cookies, dzięki którym może działać lepiej. W każdej chwili możesz wyłączyć ten mechanizm w ustawieniach swojej przeglądarki. Korzystając z naszego serwisu, zgadzasz się na użycie plików Cookies.

OK, rozumiem lub Więcej Informacji
Znajdź nas na Facebooku
Informacja o Cookies
Ta strona może wykorzystywać pliki Cookies, dzięki którym może działać lepiej. W każdej chwili możesz wyłączyć ten mechanizm w ustawieniach swojej przeglądarki. Korzystając z naszego serwisu, zgadzasz się na użycie plików Cookies.
OK, rozumiem